Za okładki płotem. Rzetelne recenzje od 2011 roku

By oddać wszechogarniający historyczny żywioł Marszu Shermana, Doctorow sięga do polifonicznej, wielowątkowej narracji, którą stosował wcześniej wielokrotnie z wybitnym lub co najmniej niezłym skutkiem.

... nie powinien czytać tej książki.

Krótko o dwóch reportażach i nagrodzonej Pulitzerem powieści. To już ostatnie z książek przeczytanych w ubiegłym roku.

Brawurowa zuchwałość pomysłu,  by pożenić komiks superbohaterski z hekatombą wojny, unosi bez trudu obszerną opowieść, w której jest miejsce na przygodę i humor, ale także na swoistą czułość, tragizm i zadumę.

Weteran z Wietnamu przygląda się swoim towarzyszom broni z bliska, nie unikając reportażowej rzeczowości, natomiast rozszerzając perspektywę o świadomość nie tylko wcześniejszych, ale też późniejszych ich losów.  

Wyjątkowo z poślizgiem z powodu wirusa w tym roku Nagrody Pulitzera zostały przyznane w nocy z 4 na 5 maja czasu polskiego. Zwykle odbywa się to w kwietniu. Laureatem PULITZER PRIZE FOR FICTION 2020 został COLSON WHITEHEAD za powieść MIEDZIAKI ( Nickle Boys ) . „Oszczędne i wstrząsające studium nadużyć w zakładzie poprawczym na Florydzie w czasach segregacji rasowej, będące w istocie krzepiącą opowieścią o wytrwałości, godności i odkupieniu” - napisało o powieści-laureatce szacowne Jury.

W zmiennych sceneriach i lokacjach (głównie Nowy Jork i San Francisco, ale tez Neapol i Kenia) Egan próbuje uchwycić ducha zmieniających się czasów, ale w istocie bardziej interesuje ją upływ czasu z perspektywy wewnętrznej: jako dojrzewanie i przemijanie jednostki.  

Proulx nie skupia się tylko na swoim głównym bohaterze, ale starannie obudowuje jego historię innymi ludźmi i specyficznym nowofundlandzkim folklorem. Tu zresztą każdy nosi w sercu ukryte drzazgi, o których dowiadujemy się z czasem - bądź całkiem jawne rany.

McCourt z detalami i sugestywnością właściwą dziecięcemu postrzeganiu świata odmalowuje kolejne doświadczenia. I jego opowieść byłaby w zasadzie nie do zniesienia, gdyby nie przenikające ją niezwykłe poczucie humoru, które pozwala wśród zwałów błota, niezliczonych przypadków obojętności, wreszcie codziennych dziecięcych małych i dużych tragedii, odnaleźć szereg detali nieodparcie śmiesznych - czy to rodzajowo zabawnych, czy obłędnie absurdalnych.

Bunt na okręcie , nie mając nic wspólnego z egzotyką, żaglowcami i słynnym buntem na "Bounty" (1789), jest w gruncie rzeczy książką bardzo conradowską. 

Powroty bywają trudne. Zabić drozda to książka, którą pamięta się z wczesnej młodości - już nie dzieciństwa, jeszcze nie dorosłości - a później po latach przychodzi ochota do niej wrócić, skonfrontować perspektywę dziecka z nabytymi już teraz doświadczeniami. Spojrzeć na Sprawy z drugiej strony - ze strony dorosłego. Nie każda literatura poznana w młodym wieku wytrzymuje taką konfrontację i nie traci magii tamtego szczenięcego odbioru, chłonącego wszystkimi zmysłami. W dorosłych latach z reguły czyta się chłodniej.

Ta książka w USA traktowana jest jak współczesny klasyk: wymieniana obok Zabić drozda i Gron gniewu jako jedna z najlepszych powieści-laureatek Pulitzera, uznawana w wielu rankingach za najlepszy literacki western, w Teksasie wielbiona jako stanowa epopeja, niczym w Georgii Przeminęło z wiatrem . Podobnie oparty na niej miniserial, jako bodaj jedyny w historii western telewizyjny, zestawia się nie z Bonanzą , ale z dziełami Forda, Penna, Peckinpaha i Eastwooda. Jej pierwsze polskie wydanie 26 lat temu przeszło bez większego echa, podobnie jak emisja miniserialu. Zdobyła jednak niewielkie, ale wierne grono wielbicieli. Zresztą obojga płci, bo jak na silnie konwencjonalny gatunek jest to powieść wyjątkowo uniwersalna.

George Crosby umiera. Leży na łóżku w dziennym pokoju i w majakach wracają doń obrazy z minionego życia. W urywany, epizodyczny sposób poznajemy klocki, które składają się na emocjonalny portret tego odchodzącego mieszkańca Nowej Anglii. Istotną figurą jest wśród nich ojciec, który opuścił rodzinę w dzieciństwie George'a. On także dostanie głos i opowie o swojej z kolei samotności i także swoim ojcu.

Zobacz też: KOMPLETNA LISTA LAUREATÓW NAGRODY PULITZERA W KATEGORII FIKCJA OD 1917 ROKU Tuż po godz. 21. czasu polskiego Nagrodę Pulitzera w kategorii Fikcja otrzymał Colson Whitehead za powieść "The Underground Railroad". Jury doceniło "inteligentne połączenie realizmu i alegorii ukazujące przemoc niewolnictwa i dramat ucieczki w micie, który przemawia do współczesnej Ameryki". Autor zainkasował 15000$. W listopadzie 2016 r. otrzymał za nią także National Book Award. Pochodzący z Nowego Jorku pisarz ma 47 lat, a w dorobku 6 powieści, 2 pozycje z literatury faktu i 4 eseje. Tytułowy zwrot oznacza - podaję za Wikipedią - "umowny szlak ucieczki amerykańskich zbiegłych niewolników, Murzynów, będący w istocie siecią dróg, pomocnych domostw, organizacji i społeczności. Jako osoby pomocne, uczestniczyli w tym przedsięwzięciu głównie abolicjoniści: dawniej zbiegli niewolnicy i wolni biali Amerykanie, ci drudzy zaangażowani na tle wyznaniowym, protestanckim...

Król Larry (Jane Smiley, "Tysiąc akrów") Wpisana w rozległe pejzaże stanu Iowa dość wierna trawestacja szekspirowskiego "Króla Leara". Stary farmer postanawia podzielić wielką posiadłość pomiędzy trzy córki. A właściwie pomiędzy dwie, bo na trzecią, najmłodszą, tuż przed podjęciem decyzji zdążył się obrazić. Zmiana układu sił doprowadzi do napięć między córkami a apodyktycznym ojcem, a w ich efekcie na światło dzienne wypłyną skrzętnie skrywane rodzinne tajemnice sprzed lat. Powieść Jane Smiley wygrywa dobrze poprowadzoną dramaturgią psychologicznych relacji i wpisaniem fabuły w specyficzny etos amerykańskiego farmerstwa, ale w ogólnym rozrachunku sprawia wrażenie tylko solidnie odrobionej pracy domowej z zakresu adaptacji klasyki literackiej w rodzimych realiach. Dobrze się czyta, ale nie szarpie emocjonalnie tak jak powinno, tym bardziej, że wspomniane mroczne rodzinne tajemnice łatwe są do przewidzenia. Tym razem Nagroda Pulitzera jakby na wyrost. 4,5 / 6 ...

Zobacz też: KOMPLETNA LISTA LAUREATÓW NAGRODY PULITZERA W KATEGORII FIKCJA OD 1917 ROKU Jak podano dziś po północy czasu polskiego, Nagrodę Pulitzera w kategorii Fikcja otrzymał Anthony Doerr za powieść "Światło, którego nie widać" ("All The Light We Cannot See").  Zwycięzca otrzymał 10.000 $ nagrody. Pozostali tegoroczni finaliści to: - Richard Ford za "Let Me Be Frank with You" (był laureatem w 1996 r.); - Laila Lalami za "The Moor's Account"; - Joyce Carol Oates za zbiór opowiadań "Lovely, Dark, Deep" (Oates jest finalistką już czwarty raz, ale nagrody do tej pory nie otrzymała).  Według zapowiedzi na portalach książkowych, "Światło..." ukaże się 20 maja we wrześniu nakładem wydawnictwa Czarna Owca .

Powieść Alfreda Bertrama Guthriego, jr. uhonorowana w 1950 roku Pulitzerem, wpisuje się w nurt westernu "osadniczego"; najmniej zmitologizowanego, i - co charakterystyczne - niezbyt obfitującego w arcydzieła. Z dorobku filmowego zapamiętany został bodaj tylko western-kolos "Jak zdobywano Dziki Zachód" (1962). W nurcie tym brak typowego westernowego konfliktu, a ważniejsze jest pokonywanie kolejnych trudów wędrówki i ewolucja postaci w jej trakcie (w tym ujęciu western "osadniczy" jest w pewnym sensie prekursorem, tak bardzo amerykańskich z ducha, "filmów drogi"). Tak też jest w "Drodze na Zachód", której autor przedstawia modelową historię wyprawy grupy osadników z Missouri do dopiero zasiedlanego wówczas, czyli w l. 40 XIX wieku, Oregonu. Przebieg powieściowej wyprawy to wierne odtworzenie rzeczywistych warunków życia na tzw. Szlaku Oregońskim (bagatela - 3000 km!), którym całe rodziny przemierzały kontynent amerykański.

...o  czym donosi w tekście pt. "Western absolutny" .

... a dokładnie pisze o niej TUTAJ . Wspominam o tym dlatego, że: 1) jest to pierwszy z dwóch westernów nagrodzonych Pulitzerem (tu mikrozagadka: A DRUGI?); 2) jest to jedyna polska recenzja tej książki (wliczając prasę z roku polskiego wydania i po); 3) recenzji westernów nigdy za wiele; 4) jest to świetna, entuzjastyczna rekomendacja :-)

Zobacz też: KOMPLETNA LISTA LAUREATÓW NAGRODY PULITZERA W KATEGORII FIKCJA OD 1917 ROKU ... Donna Tartt . 14 kwietnia 51-letnia pisarka z Missisipi została uhonorowana za powieść "The Goldfinch" (dosł. "Szczygieł"). W Polsce znane są jej dwie wcześniejsze książki: "Tajemna historia" i "Mały przyjaciel". Pozostała dwójka finalistów to Philipp Meyer ("The Son") i Bob Shacochis ("The Woman Who Lost Her Soul"). Przy tej okazji aktualizację przeszła lista laureatów - mianowicie przez ostatnie 12 miesięcy pojawiło się kilka nowych tłumaczeń na język polski, m. in. Dziecko śniegu , Swamplandia! , Dom nad jeziorem smutku . Poza kategorią "Fiction" warto odnotować polskie wydanie rewelacyjnej ponoć biografii Tomasza Aleksandra Dumasa, ojca "Aleksandra ojca", autorstwa Toma Reissa, która przyniosła autorowi Pulitzera 2013 w kategorii "Biography or Autobiography".